{"id":11984,"date":"2025-04-16T15:10:53","date_gmt":"2025-04-16T15:10:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shrn.org.uk\/?p=11984"},"modified":"2025-04-16T15:47:16","modified_gmt":"2025-04-16T15:47:16","slug":"myfyrdodau-gan-y-cyfarwyddwr-deuddeg-mlynedd-or-rhwydwaith-ymchwil-iechyd-mewn-ysgolion-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shrn.org.uk\/cy\/myfyrdodau-gan-y-cyfarwyddwr-deuddeg-mlynedd-or-rhwydwaith-ymchwil-iechyd-mewn-ysgolion-2\/","title":{"rendered":"Myfyrdodau gan y Cyfarwyddwr: Deuddeg Mlynedd o\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion"},"content":{"rendered":"\n

Wrth i\u2019r Athro Simon Murphy baratoi i roi\u2019r gorau i swydd Cyfarwyddwr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion <\/strong>ar\u00f4l 12 o flynyddoedd trawsnewidiol, mae\u2019n myfyrio ar y daith o adeiladu rhwydwaith arloesol sydd wedi dod yn fodel byd-eang. Yn Myfyrdodau gan y Cyfarwyddwr: Deuddeg Mlynedd o\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion<\/em>, mae\u2019n rhannu ei feddyliau am waddol y Rhwydwaith, y partneriaethau a ddiffiniodd ei lwyddiant, a\u2019i obeithion at ddyfodol y Rhwydwaith. Ymunwch \u00e2 ni i ddathlu ei arweinyddiaeth nodedig a\u2019r bennod nesaf i\u2019r Rhwydwaith…<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Pan ddechreuodd y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion (y Rhwydwaith) yn 2013, roedd yn arbrawf uchelgeisiol \u00e2\u2019i wreiddiau mewn gobaith a gweledigaeth. Heddiw, mae wedi dod yn fodel byd-eang i rwydweithiau ymchwil iechyd mewn ysgolion, ac yn rhan hanfodol o dirlun ymchwil, polisi ac ymarfer Cymru.<\/p>\n\n\n\n

Wrth i mi roi\u2019r gorau i fy r\u00f4l fel Cyfarwyddwr y Rhwydwaith ar \u00f4l 12 mlynedd ryfeddol, dyma fyfyrio ar ein taith anhygoel. Hefyd, mae\u2019n gyfle i gynnig fy nymuniadau gorau i\u2019m cydweithwyr, a fydd yn dwyn gwaddol y Rhwydwaith yn ei flaen a\u2019i lywio i\u2019w bennod nesaf.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion: Rhwydwaith Unigryw a Gwerthfawr<\/strong><\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Yn 2013, ganed y Rhwydwaith o syniad arloesol \u2013 sef creu rhwydwaith ymchwil iechyd cenedlaethol cyntaf y byd mewn ysgolion. Heddiw, mae\u2019n rhan hanfodol o dirlun ymchwil, polisi ac ymarfer Cymru. I randdeiliaid cenedlaethol a rhanbarthol, mae\u2019r Rhwydwaith yn cynnig dangosyddion anhepgor i amgyffred anghenion iechyd ein poblogaeth. I ysgolion, mae\u2019n gonglfaen cynllunio gweithredu ynghylch iechyd a monitro cynnydd. I ymchwilwyr, mae\u2019n set ddata unigryw \u2013 porth tuag at archwilio cysylltiad iechyd, lles, polisi ac ymarfer.<\/p>\n\n\n\n

Yn ganolog i\u2019r Rhwydwaith bob amser fu partneriaeth, sef cyd-gynhyrchu a throsi gwybodaeth yn effaith yn y byd go iawn.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

O Astudiaeth Beilot Partneriaeth i Lwyddiant Arloesol<\/strong><\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Y bartneriaeth sylfaenol hon a wnaeth y gwaith paratoi ar gyfer yr hyn oedd i ddod: sef rhwydwaith cenedlaethol a fyddai\u2019n newid ymchwil iechyd mewn ysgolion yng Nghymru a\u2019r tu hwnt.<\/p>\n\n\n\n

Sut cyflawnon ni gymaint mewn ychydig dros ddegawd? Mae fy ateb yn syml: partneriaethau.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dechreuodd y Rhwydwaith gyda syniad. A allem ni ddefnyddio\u2019r dysgu o rwydweithiau ymchwil glinigol a oedd wedi trawsnewid ymchwil feddygol a\u2019i gymhwyso i leoliad yr ysgol? Byddai ateb y cwestiwn hwnnw\u2019n gofyn am gydweithrediadau ystyrlon. Felly, yn 2013, sicrhaom grant gan y Cyngor Ymchwil Feddygol i beilota\u2019r syniad a gweithio mewn partneriaeth \u00e2 Llywodraeth Cymru, Iechyd Cyhoeddus Cymru a\u2019r holl ysgolion oedd yn cymryd rhan yn astudiaeth Ymddygiad Iechyd mewn Plant Ysgol HBSC<\/a> y flwyddyn honno. Roedd y canlyniadau\u2019n ysgubol \u2013 mandad clir i symud ymlaen \u00e2\u2019r rhwydwaith.<\/p>\n\n\n\n

Cynyddu\u2019r Raddfa a Chynnal Effaith<\/strong><\/strong><\/a><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>
\n

Dros y chwe blynedd nesaf, gyda chyllid gan Lywodraeth Cymru ac Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru<\/a>, cyflawnom gyfranogiad llawn gan bob ysgol uwchradd a gynhelir yng Nghymru. Heddiw, mae\u2019r Rhwydwaith yn seilwaith cadarn ar gyfer casglu data ac adrodd arno. Mae\u2019n bodloni anghenion data iechyd a lles ar draws lefelau lleol, rhanbarthol a chenedlaethol, gyda 70% o ddysgwyr ysgolion uwchradd yn cymryd rhan yn ein harolygon.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Sylfaen y cynnydd hwn oedd arweiniad amhrisiadwy ein gr\u0175p cynghori o randdeiliaid, yn cynrychioli lleisiau o\u2019r lefel genedlaethol i\u2019r lefel leol.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Y Rhwydwaith Heddiw: Rhwydwaith Cenedlaethol gydag Effaith Fyd-eang<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Mae\u2019r Rhwydwaith bellach wedi\u2019i gwreiddio ar draws y system bolisi ac ymarfer. Mae partneriaethau ag Iechyd Cyhoeddus Cymru yn sicrhau bod ein data\u2019n cael eu hintegreiddio \u00e2 Rhwydwaith Ysgolion Cymru sy\u2019n Hybu Iechyd a Lles<\/strong><\/a> (<\/strong>WNHWPS) a thrwy\u2019r Arsyllfa Iechyd Cyhoeddus<\/a> ac, erbyn hyn, mae gennym fwrdd gweithredu ar y cyd rhwng y Rhwydwaith\/Ysgolion sy\u2019n Hybu Iechyd. Mae\u2019r uchafbwyntiau\u2019n cynnwys:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Dylanwadu ar bolisi<\/strong><\/strong>:<\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Mae data\u2019r Rhwydwaith yn llywio dros 30 o bolis\u00efau a strategaethau cenedlaethol, gan amrywio o ganllawiau iechyd meddwl statudol, addysg chydberthynas a rhywioldeb, cysylltu cymunedau i fynd i\u2019r afael ag ynysu cymdeithasol ac unigedd, diwygio\u2019r cwricwlwm addysg, gweithgarwch corfforol a chynlluniau cyflawni rheoli tybaco.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Integreiddio Data<\/strong><\/strong>:<\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Trwy ein partneriaeth ag arsyllfa Iechyd Cyhoeddus Cymru, mae data\u2019r Rhwydwaith yn cefnogi cynllunio iechyd a lles yn wybodus, wedi\u2019i yrru gan ddata, ar lefelau cenedlaethol a rhanbarthol. Mae data\u2019r Rhwydwaith yn hwyluso cynllunio gweithredu targedig sy\u2019n cyd-fynd \u00e2 blaenoriaethau iechyd ar draws Cymru, gan sicrhau bod gwybodaeth ddibynadwy ar gael i lunwyr polisi a rhanddeiliaid rhanbarthol.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Gwella Ysgolion:<\/strong><\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Mae ysgolion yn defnyddio data\u2019r Rhwydwaith i hunanwerthuso iechyd a lles a gyrru gwelliannau mewn ysgolion. Mae Estyn<\/a> hyd yn oed wedi cydnabod bod y Rhwydwaith yn ffynhonnell ddata hanfodol ar gyfer arolygiadau ysgolion. Mae sylw sylweddol arolwg y Rhwydwaith yn galluogi monitro iechyd, addysg a phrofiad ysgol is-grwpiau bach a\/neu fregus o\u2019r boblogaeth, er enghraifft plant sy\u2019n derbyn gofal, gofalwyr ifanc, a phobl ifanc o dras sipsiwn a theithwyr.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

\u2018Ysgolion Parod at Ymchwil\u2019:<\/strong> <\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

A chanddo rwydwaith o ysgolion sy\u2019n barod at ymchwil, mae\u2019r Rhwydwaith yn cyd-gynhyrchu ac yn gwerthuso ymyriadau ysgol gyfan. Ar hyn o bryd, mae hyn yn ategu portffolio ymchwil sy\u2019n werth dros \u00a335 miliwn.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Gweithgareddau Meithrin Gallu:<\/strong><\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Mae gweithgareddau meithrin gallu, gan gynnwys briffiau ymchwil, <\/strong>gweminarau,<\/a> <\/strong>astudiaethau achos<\/a> <\/strong>a digwyddiadau, yn hwyluso\u2019r gallu i droi tystiolaeth yn bolisi ac ymarfer. Mae ymgynghoriadau rheolaidd \u00e2 rhanddeiliaid ac addysgwyr yn sicrhau bod allbynnau\u2019r rhwydwaith yn parhau\u2019n berthnasol ac yn drawsnewidiol.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Cysylltedd Data Hydredol:<\/strong><\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Mae cysylltedd data hydredol ar waith erbyn hyn, gan olygu bod modd deall penderfynyddion iechyd corfforol ac iechyd meddwl a\u2019u heffaith ar gyrhaeddiad, a\u2019u defnydd gan y gwasanaeth iechyd, yn well.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

Cyfnewid Gwybodaeth:<\/strong><\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Mae\u2019r Rhwydwaith yn blaenoriaethu cyfnewid gwybodaeth trwy friffiau ymchwil, gweminarau rhyngweithiol ac adnoddau teilwredig. Mae\u2019r ymdrechion hyn yn sicrhau bod cipolygon data yn hygyrch ac y gellir gweithredu arnynt, gan bontio ymchwil, polisi ac ymarfer.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Y tu hwnt i Gymru \u2013 ar draws y DU ac yn rhyngwladol<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mae\u2019r Rhwydwaith wedi gwneud ei farc ar draws y DU ac yn fyd-eang, hefyd.<\/p>\n\n\n\n