Mae’r blog hwn yn tynnu sylw at y modd y mae data iechyd a lles sydd ar gael yn rhwydd yn gallu helpu\u2019r sector greu rhaglenni wedi\u2019u targedu, i ddatblygu partneriaethau, a galw am adnoddau, a hynny oll ar sail safbwyntiau phobl ifanc.<\/p>\n\n\n\n
Pam fod defnyddio data\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion yn bwysig mewn gwaith ieuenctid?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nMae’r sector ieuenctid gwirfoddol yn chwarae rhan hanfodol yn cefnogi iechyd a lles pobl ifanc. Dangosfwrdd Iechyd a Lles Plant Ysgolion Uwchradd Iechyd Cyhoeddus Cymru: Mae Dangosfwrdd Data Arolwg y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion<\/strong><\/a> yn cynnig adnodd ymarferol i gryfhau’r gwaith hwnnw.<\/p>\n\n\n\nAr sail y data o bob un o\u2019r ysgolion uwchradd yng Nghymru a gymerodd rhan yn \u00a0Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion<\/a>, mae\u2019r dangosfwrdd yn gwneud data rhanbarthol yn fwy hygyrch, yn helpu i gynllunio ar sail data, ei gyflawni\u2019n effeithiol, ac mewn partneriaeth ag eraill. Mae\u2019n helpu i gyd-fynd a Strategaeth Ieuenctid Llywodraeth Cymru <\/a>a Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol 2015<\/a> gan ddefnyddio data i gynllunio a chanolbwyntio ar anghenion pobl ifanc.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.shrn.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/SHRN-icons-dark-blue-100c68m54k_Questionnaire.png\")
<\/figure>\nGwybodaeth am Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd Mewn Ysgolion<\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\nErs 2013, mae Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion Uwchradd<\/a> wedi chwarae rhan allweddol yn deall ac yn gwella iechyd a lles pobl ifanc yng Nghymru.<\/p>\n\n\n\nBob dwy flynedd, mae disgyblion ysgolion uwchradd yn llenwi arolwg Iechyd a Lles y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion, sy\u2019n ymdrin ag amrywiaeth o bynciau, gan gynnwys iechyd meddwl a lles, gweithgarwch corfforol a maeth, defnyddio sylweddau, iechyd rhywiol, a pherthnasoedd cymdeithasol.<\/p>\n\n\n\n
Dechreuodd y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion weithio gydag ysgolion cynradd ym mhob rhan o Gymru yn 2024, gan weithio gyda dros hanner ysgolion cynradd Cymru yn y broses o gasglu data. Mae\u2019r twf hwn yn gam pwysig tuag at ddeall iechyd a lles plant yn ystod y blynyddoedd cynnar, gan helpu i roi cefnogaeth wedi\u2019i deilwra sy\u2019n canolbwyntio ar brofiadau allweddol mewn bywyd, fel trosglwyddo i\u2019r ysgol uwchradd.<\/p>\n\n\n\n
Er nad yw’r dangosfwrdd ar gyfer data ysgolion cynradd ar gael eto, cewch weld yr adroddiadau am y cam hwn \u00a0yma<\/a> sy\u2019n cynnig gwybodaeth werthfawr i unigolion sy\u2019n gweithio gyda phlant iau.<\/p>\n\n\n\nDros y blynyddoedd, mae\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion wedi helpu i lunio dull cenedlaethol o gasglu a defnyddio data mewn ysgolion. Mae wedi bod yn bwysig wrth lunio polis\u00efau iechyd ac addysg, rhaglenni ac ymyriadau sy\u2019n ceisio gwella bywydau plant a phobl ifanc ym mhob rhan o Gymru.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.shrn.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/SHRN-icons-dark-blue-100c68m54k_Data-Stattistics.png\")
<\/figure>\nGwybodaeth am y Dangosfwrdd Iechyd a Lles Plant Ysgolion Uwchradd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru: Dangosfwrdd Data Arolwg y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion<\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\nMae’r dangosfwrdd hwn yn arddangos data Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion o ddisgyblion ysgolion uwchradd yng Nghymru<\/a>. Mae\u2019r dangosfwrdd yn rhad ac am ddim ac wedi\u2019i gynllunio i fod yn hawdd i\u2019w ddefnyddio.<\/p>\n\n\n\nMae defnyddwyr yn gallu edrych ar dueddiadau yn \u00f4l gr\u0175p blwyddyn, rhywedd, oedran, awdurdod lleol, bwrdd iechyd, a mwy. Bydd dadansoddiad o\u2019r data yn \u00f4l ethnigrwydd ar gael cyn bo hir. Mae’r holl ddata yn ddienw ac yn cael eu cyfuno.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.shrn.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/SHRN-icons-dark-blue-100c68m54k_Research-evidence-alt.png\")
<\/figure>\nPutting the Dashboard to Work in Youth Work Settings<\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
Mae\u2019r dangosfwrdd yn gallu eich helpu chi yn eich gwaith yn y meysydd canlynol:<\/p>\n\n\n\n
\n- Helpu i gael gwell dealltwriaeth o dueddiadau iechyd a lles ymhlith pobl ifanc rhwng 11 a 18 oed, er enghraifft iechyd meddwl, ymarfer corff, arferion bwyta, defnydd o\u2019r cyfryngau cymdeithasol, eu teimladau tuag at yr ysgol, iechyd rhywiol, defnydd o sylweddau a pherthnasoedd cymdeithasol – er mwyn datblygu cymorth mwy perthnasol ac ymatebol i\u2019w hanghenion.<\/li>\n\n\n\n
- Helpu i nodi anghenion sy\u2019n dod i\u2019r amlwg mewn cymunedau neu grwpiau oedran penodol, gan alluogi ymyrraeth gynnar a mwy o raglenni wedi\u2019u targedu.<\/li>\n\n\n\n
- Helpu i wella ceisiadau am gyllid a gwaith cynllunio prosiectau drwy gefnogi\u2019r cynigion gyda data a thystiolaeth ddibynadwy a chyfoes.<\/li>\n\n\n\n
- Cydweithio\u2019n fwy effeithiol gydag ysgolion, gweithwyr iechyd proffesiynol, a phartneriaid eraill gan sicrhau bod pawb yn defnyddio\u2019r un data i weithio.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
P’un a ydych chi’n cynllunio prosiect newydd, gwerthuso effaith, neu\u2019n gwneud cais am adnoddau, mae\u2019r dangosfwrdd yn cynnig sylfaen dystiolaeth ddibynadwy i lywio eich gwaith ac i wneud mwy o wahaniaeth..<\/p>\n\n\n\n
Crynodeb o Ddata\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion.<\/strong><\/h3>\n\n\n\nMae\u2019r canfyddiadau canlynol yn dod o sampl o ddata\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion sydd ar gael ar y dangosfwrdd. Maen nhw\u2019n dangos crynodeb o dueddiadau allweddol ynghylch iechyd emosiynol, ymarfer corff, ac unigrwydd ymhlith pobl ifanc yng Nghymru. Mae’r wybodaeth yn ein helpu i ddeall yn well sut mae ffactorau er enghraifft rhywedd ac incwm y cartref yn cael dylanwad ar les, ac yn rhoi man cychwyn gwerthfawr i gynnal rhagor o ymchwil a thrafodaethau.<\/p>\n\n\n\n
Iechyd Emosiynol<\/strong><\/strong><\/h4>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.shrn.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/AdobeStock_1618482331-1024x683.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n\n- Dywedodd dros hanner o\u2019r merched (54%) yng Nghymru eu bod wedi teimlo\u2019n isel, yn fyr eu tymer, yn nerfus, neu eu bod wedi cael trafferth yn syrthio i gysgu, ond dim ond tua traean o\u2019r bechgyn (32%) ddywedodd yr un peth. <\/li>\n\n\n\n
- Roedd merched o gartrefi ag incwm is (61%) yn fwy tebygol o deimlo\u2019r uchod o gymharu \u00e2 merched o gartrefi ag incwm uwch (49%). <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Ymarfer corff <\/strong><\/h4>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.shrn.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/AdobeStock_66582604-1024x683.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n\n- Yn 2023, roedd 45% o blant o gartrefi ag incwm uwch yn cymryd rhan mewn ymarfer corff egn\u00efol y tu allan i\u2019r ysgol o leiaf pedair gwaith yr wythnos, ond 32% o blant o gartrefi ag incwm is oedd yn gwneud.<\/li>\n\n\n\n
- Ar y cyfan, roedd bwlch mawr o ran y nifer o fechgyn a merched oedd yn cymryd rhan mewn ymarfer corff y tu allan i\u2019r ysgol, gyda 49% o\u2019r bechgyn yn cymryd rhan o gymharu \u00e2 31% o\u2019r merched. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Unigrwydd<\/em><\/strong><\/strong><\/h4>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.shrn.org.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/AdobeStock_186243613-1024x684.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n\n- Yn 2023, nododd 35% o blant rhwng 11 a 16 oed eu bod wedi teimlo’n unig o leiaf rhywfaint o’r amser yn ystod y gwyliau haf diwethaf. Pan ydyn ni\u2019n edrych ar y data hwn yn \u00f4l rhywedd, gwelwn fod hyn yn fwy cyffredin ymhlith y merched. Dywedodd bron i 42% o ferched eu bod yn teimlo\u2019n unig, o gymharu \u00e2 27% o fechgyn.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dechrau arni<\/strong><\/h3>\n\n\n\nGallwch chi gyrchu’r dangosfwrdd yma<\/strong><\/a>. Ar \u00f4l gwneud hyn, defnyddiwch y nodweddion hidlo i fwrw golwg ar bynciau megis “Bywyd yn yr Ysgol”<\/em> a “Gweithgarwch Corfforol a Deiet.”<\/em><\/p>\n\n\n\nMae modd edrych ar y data fesul ardal, gr\u0175p blwyddyn neu rinweddau eraill, a gweld canlyniadau ar ffurf siartiau bar neu linell. Gellir hefyd lawrlwytho data ar ffurf MS Excel.<\/p>\n\n\n\n
Awgrymiadau defnyddiol <\/strong><\/h3>\n\n\n\n\n- Dechreuwch gydag un maes pwnc<\/strong> sy’n cyd-fynd \u00e2’ch gwaith presennol.<\/li>\n\n\n\n
- Defnyddiwch yr hidlwyr i edrych ar wahaniaethau yn \u00f4l ardal, oedran neu ryw.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- Ystyriwch flynyddoedd sengl o ddata neu dueddiadau dros amser.<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- Lawrlwythwch siartiau neu ddata <\/strong>i gefnogi eich cais cyllid nesaf neu sesiwn cynllunio t\u00eem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Cymorth ac adnoddau <\/strong><\/h3>\n\n\n\nMae arddangosiadau gweminar a chanllawiau i ddefnyddiwr ar gael ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru<\/a>.<\/p>\n\n\n\nEr mwyn gwneud ymholiadau neu ofyn am gymorth pellach, anfonwch e-bost at: publichealthwalesobservatory@wales.nhs.uk<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\nSylwadau i gloi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Ar sail y data o bob un o\u2019r ysgolion uwchradd yng Nghymru a gymerodd rhan yn \u00a0Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion<\/a>, mae\u2019r dangosfwrdd yn gwneud data rhanbarthol yn fwy hygyrch, yn helpu i gynllunio ar sail data, ei gyflawni\u2019n effeithiol, ac mewn partneriaeth ag eraill. Mae\u2019n helpu i gyd-fynd a Strategaeth Ieuenctid Llywodraeth Cymru <\/a>a Deddf Llesiant Cenedlaethau\u2019r Dyfodol 2015<\/a> gan ddefnyddio data i gynllunio a chanolbwyntio ar anghenion pobl ifanc.<\/p>\n\n\n\n Ers 2013, mae Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion Uwchradd<\/a> wedi chwarae rhan allweddol yn deall ac yn gwella iechyd a lles pobl ifanc yng Nghymru.<\/p>\n\n\n\n Bob dwy flynedd, mae disgyblion ysgolion uwchradd yn llenwi arolwg Iechyd a Lles y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion, sy\u2019n ymdrin ag amrywiaeth o bynciau, gan gynnwys iechyd meddwl a lles, gweithgarwch corfforol a maeth, defnyddio sylweddau, iechyd rhywiol, a pherthnasoedd cymdeithasol.<\/p>\n\n\n\n Dechreuodd y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion weithio gydag ysgolion cynradd ym mhob rhan o Gymru yn 2024, gan weithio gyda dros hanner ysgolion cynradd Cymru yn y broses o gasglu data. Mae\u2019r twf hwn yn gam pwysig tuag at ddeall iechyd a lles plant yn ystod y blynyddoedd cynnar, gan helpu i roi cefnogaeth wedi\u2019i deilwra sy\u2019n canolbwyntio ar brofiadau allweddol mewn bywyd, fel trosglwyddo i\u2019r ysgol uwchradd.<\/p>\n\n\n\n Er nad yw’r dangosfwrdd ar gyfer data ysgolion cynradd ar gael eto, cewch weld yr adroddiadau am y cam hwn \u00a0yma<\/a> sy\u2019n cynnig gwybodaeth werthfawr i unigolion sy\u2019n gweithio gyda phlant iau.<\/p>\n\n\n\n Dros y blynyddoedd, mae\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion wedi helpu i lunio dull cenedlaethol o gasglu a defnyddio data mewn ysgolion. Mae wedi bod yn bwysig wrth lunio polis\u00efau iechyd ac addysg, rhaglenni ac ymyriadau sy\u2019n ceisio gwella bywydau plant a phobl ifanc ym mhob rhan o Gymru.<\/p>\n\n\n\n Mae’r dangosfwrdd hwn yn arddangos data Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion o ddisgyblion ysgolion uwchradd yng Nghymru<\/a>. Mae\u2019r dangosfwrdd yn rhad ac am ddim ac wedi\u2019i gynllunio i fod yn hawdd i\u2019w ddefnyddio.<\/p>\n\n\n\n Mae defnyddwyr yn gallu edrych ar dueddiadau yn \u00f4l gr\u0175p blwyddyn, rhywedd, oedran, awdurdod lleol, bwrdd iechyd, a mwy. Bydd dadansoddiad o\u2019r data yn \u00f4l ethnigrwydd ar gael cyn bo hir. Mae’r holl ddata yn ddienw ac yn cael eu cyfuno.<\/p>\n\n\n\n Mae\u2019r dangosfwrdd yn gallu eich helpu chi yn eich gwaith yn y meysydd canlynol:<\/p>\n\n\n\n P’un a ydych chi’n cynllunio prosiect newydd, gwerthuso effaith, neu\u2019n gwneud cais am adnoddau, mae\u2019r dangosfwrdd yn cynnig sylfaen dystiolaeth ddibynadwy i lywio eich gwaith ac i wneud mwy o wahaniaeth..<\/p>\n\n\n\n Mae\u2019r canfyddiadau canlynol yn dod o sampl o ddata\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion sydd ar gael ar y dangosfwrdd. Maen nhw\u2019n dangos crynodeb o dueddiadau allweddol ynghylch iechyd emosiynol, ymarfer corff, ac unigrwydd ymhlith pobl ifanc yng Nghymru. Mae’r wybodaeth yn ein helpu i ddeall yn well sut mae ffactorau er enghraifft rhywedd ac incwm y cartref yn cael dylanwad ar les, ac yn rhoi man cychwyn gwerthfawr i gynnal rhagor o ymchwil a thrafodaethau.<\/p>\n\n\n\n Gallwch chi gyrchu’r dangosfwrdd yma<\/strong><\/a>. Ar \u00f4l gwneud hyn, defnyddiwch y nodweddion hidlo i fwrw golwg ar bynciau megis “Bywyd yn yr Ysgol”<\/em> a “Gweithgarwch Corfforol a Deiet.”<\/em><\/p>\n\n\n\n Mae modd edrych ar y data fesul ardal, gr\u0175p blwyddyn neu rinweddau eraill, a gweld canlyniadau ar ffurf siartiau bar neu linell. Gellir hefyd lawrlwytho data ar ffurf MS Excel.<\/p>\n\n\n\n Mae arddangosiadau gweminar a chanllawiau i ddefnyddiwr ar gael ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Er mwyn gwneud ymholiadau neu ofyn am gymorth pellach, anfonwch e-bost at: publichealthwalesobservatory@wales.nhs.uk<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/figure>Gwybodaeth am Arolwg Iechyd a Lles Myfyrwyr y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd Mewn Ysgolion<\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/figure>Gwybodaeth am y Dangosfwrdd Iechyd a Lles Plant Ysgolion Uwchradd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru: Dangosfwrdd Data Arolwg y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion<\/strong><\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
<\/figure>Putting the Dashboard to Work in Youth Work Settings<\/h2>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n
Crynodeb o Ddata\u2019r Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion.<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Iechyd Emosiynol<\/strong><\/strong><\/h4>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n\n
Ymarfer corff <\/strong><\/h4>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n\n
Unigrwydd<\/em><\/strong><\/strong><\/h4>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n\n
Dechrau arni<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Awgrymiadau defnyddiol <\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
Cymorth ac adnoddau <\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Sylwadau i gloi<\/strong><\/h3>\n\n\n\n