Ar draws Cymru, mae ysgolion yn archwilio ffyrdd newydd ac ymarferol o ddwyn tystiolaeth y Rhwydwaith i ABCh a dysgu ehangach ar iechyd a lles. Mae defnyddio data go iawn yn rhoi ffordd syml i athrawon seilio gwersi’n fwy ar brofiad gwirioneddol eu dysgwyr. Mae’r blog hwn yn rhannu enghreifftiau o sut mae ysgolion yn cysylltu themâu’r Rhwydwaith e.e. iechyd meddwl, cwsg, neu ddewisiadau iach, gyda chynnwys presennol gwersi mewn ffyrdd ystyrlon ac ymarferol.
Ysgol Aberconwy: Defnyddio Data’r Rhwydwaith ar Gwsg mewn Dysgu Dyddiol
Yn Ysgol Aberconwy, defnyddiodd athrawon ddata’u hysgol ar gwsg ar gyfer trafodaethau yn yr ystafell ddosbarth a gweithgareddau ymarferol, fel gwasanaeth ar rythmau beunyddiol, trafodaethau am ddefnyddio sgriniau a chylchoedd cwsg, a her wirfoddol “awr dim technoleg cyn amser gwely” i helpu dysgwyr i fyfyrio ar eu harferion eu hunain. Hefyd, fe wnaeth rhai dosbarthiadau dreialu cofnodi cwsg yn syml dros gyfnod o wythnos, gan helpu dysgwyr i sylwi ar gysylltiadau rhwng eu harferion, eu hwyl, eu gallu i ganolbwyntio, a’u hegni. Cefnogwyd y gweithgareddau ymarferol hyn gydag ymgyrchoedd ysgol gyfan, lle dyluniodd dysgwyr bosteri ac arwain gweithdai i rieni a gofalwyr er mwyn rhannu awgrymiadau ymarferol ar gyfer cwsg gartref, gan helpu’r ysgol i lunio neges gyson am bwysigrwydd cwsg iach.
Ysgol Uwchradd Whitmore: Troi Data yn Fyfyrdod Ystyrlon gan Ddysgwyr
Mae Ysgol Uwchradd Whitmore yn cynnig enghraifft gadarn arall o sut gall data’r Rhwydwaith lywio profiadau dysgu ystyrlon i bobl ifanc. Ar ôl adolygu’u canfyddiadau gan y Rhwydwaith, nododd yr ysgol flaenoriaethau allweddol yn ymwneud â chyflawniad dysgwyr, cysylltedd â’r ysgol, a boddhad â bywyd. Yna, defnyddiodd athrawon y mewnwelediadau hyn i lywio gweithgareddau targedig, cysylltiedig â’r cwricwlwm, a helpodd dysgwyr i fyfyrio ar eu lles eu hunain a’u perthnasoedd o fewn cymuned yr ysgol. Roedd hyn yn cynnwys trafodaethau strwythuredig yn yr ystafell ddosbarth, sesiynau bugeiliol, a gweithgareddau thematig wedi’u llunio i gryfhau ymdeimlad dysgwyr o berthyn a gwydnwch emosiynol. Trwy wreiddio mewnwelediadau’r Rhwydwaith mewn dysgu bob dydd, rhoddodd Whitmore gyfleoedd clir i ddisgyblion ddeall y data, archwilio beth roedd hynny’n ei olygu iddyn nhw, a chyfrannu at newid cadarnhaol o fewn amgylchedd eu hysgol.
Cefnogi Dull Ysgol Gyfan
Nid yw dwyn tystiolaeth data’r Rhwydwaith i wersi yn eistedd ar wahân. Mae’n cysylltu’n naturiol â blaenoriaethau iechyd ehangach yr ysgol gyfan, yn enwedig trwy WNHWPS, sy’n defnyddio’r un canfyddiadau gan y Rhwydwaith i:
- nodi blaenoriaethau gwella lefel ysgol
- llywio cynlluniau gweithredu ar les
- cryfhau cysondeb rhwng polisi, ymarfer a phrofiadau dysgwyr
Pan fydd ystafelloedd dosbarth a strategaethau’r ysgol yn manteisio ar yr un dystiolaeth, mae dysgwyr yn profi ymagwedd gliriach, fwy cydlynol a gallant weld sut mae eu safbwyntiau’n dylanwadu ar benderfyniadau ar draws yr ysgol.
Magu Hyder wrth Ddefnyddio Tystiolaeth mewn Addysg
Mae’r adnoddau hyn sy’n dod i’r amlwg yn cynrychioli cam tuag at helpu ysgolion i ddefnyddio data lles yn fwy gweithgar, nid dim ond rhywbeth y mae angen adrodd amdano. Pan fydd canfyddiadau’r Rhwydwaith yn cael eu cysylltu â llwybrau gwersi strwythuredig, mae athrawon yn cael cefnogaeth i:
- dwysáu myfyrdod dysgwyr
- cryfhau llais y dysgwr
- cynnig profiadau cwricwlwm ymatebol a mwy perthnasol
- defnyddio tystiolaeth i lywio ac addasu addysgu
- grymuso dysgwyr i wneud synnwyr o’u profiadau eu hunain
Mae hyn yn ymwneud â dangos beth sy’n bosibl pan fydd data’r Rhwydwaith yn dod yn rhan o ddysgu, nid dim ond rhan o bolisi.
Gwneud y Mwyaf o Ddata Eich Ysgol
Mae ysgolion sy’n defnyddio’r dull hwn yn cael eu hannog i ddechrau trwy adolygu eu canfyddiadau cenedlaethol a lefel ysgol y Rhwydwaith. O’r fan honno, gallant nodi pynciau sy’n fwyaf perthnasol i’w dysgwyr a dewis y gwersi neu feysydd y cwricwlwm lle mae’r themâu hyn yn codi’n naturiol.
Hefyd, mae cyfleoedd y tu hwnt i ABCh. Mae rhai ysgolion yn dechrau cysylltu data’r Rhwydwaith â Maes Dysgu a Phrofiad Mathemateg a Rhifedd, gan ddefnyddio data go iawn yr ysgol ar gyfer gweithgareddau trin data dilys sy’n meithrin sgiliau rhifedd ac ymgysylltiad dysgwyr.
Llwybr Cysylltiedig, wedi’i Yrru gan Dystiolaeth, ar gyfer Iechyd a Lles
Trwy integreiddio tystiolaeth y Rhwydwaith i gynnwys gwersi, gall ysgolion gynnig mwy na gwybodaeth i ddysgwyr, gallant ddarparu lle i fyfyrio, gofyn cwestiynau, ac ymhél yn weithgar â materion sy’n effeithio arnyn nhw.
Mae’r ymagwedd hon yn cryfhau gwersi unigol, ond mae hefyd yn cyfrannu at ysgolion sy’n hyrwyddo iechyd ac sy’n fwy myfyriol a chynhwysol yn gyffredinol. Ac wrth i’r Rhwydwaith esblygu, gyda datblygiadau fel lansio’r Dangosfwrdd Data Ysgolion Uwchradd newydd yn Rhagfyr 2026, bydd gan ysgolion fwy fyth o gyfleoedd i ddefnyddio tystiolaeth yn ystyrlon.