Mae Ysgol Gynradd Llwynypia yn Rhondda Cynon Taf yn dangos sut gall un set ddata glir a dibynadwy danio sgyrsiau ysgol gyfan am iechyd a lles. Pan adolygodd staff eu hadroddiad gan y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion (y Rhwydwaith), fe wnaeth un canfyddiad sefyll allan yn syth – roedd faint o ffrwythau a llysiau a fwytawyd bob dydd gan ddysgwyr Blynyddoedd 3 i 6 islaw cyfartaledd Cymru. Roedd y lefelau isaf ym Mlynyddoedd 3 a 4, gan awgrymu bod dysgwyr iau yn ei chael hi’n fwy anodd meithrin arferion bwyta iach cyson. Rhoddodd y mewnwelediad syml hwnnw fan cychwyn ymarferol i’r ysgol.
Gan ddefnyddio data’r Rhwydwaith fel gwaelodlin, cytunodd staff, dysgwyr a llywodraethwyr y dylai bwyd a diod fod yn flaenoriaeth ysgol gyfan. Archwiliodd y Cyngor Ysgol Iach y graffiau, y data a’r ffeithluniau, a helpon nhw i lywio’r camau gweithredu cyntaf. Roedd hynny’n golygu bod llais y disgybl yn llywio’r gwaith o’r cychwyn cyntaf. Cyflwynodd yr ysgol newidiadau targedig, gan gynnwys amser ffrwythau pwrpasol, gwasanaethau dan arweiniad dysgwyr, a phantri bwyd newydd.
