Categori: Case Study
Mae Ysgol Gynradd Llwynypia yn Rhondda Cynon Taf yn dangos sut gall un set ddata glir a dibynadwy danio sgyrsiau ysgol gyfan am iechyd a lles. Pan adolygodd staff eu hadroddiad gan y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion (y Rhwydwaith), fe wnaeth un canfyddiad sefyll allan yn syth – roedd faint o ffrwythau a llysiau a fwytawyd bob dydd gan ddysgwyr Blynyddoedd 3 i 6 islaw cyfartaledd Cymru. Roedd y lefelau isaf ym Mlynyddoedd 3 a 4, gan awgrymu bod dysgwyr iau yn ei chael hi’n fwy anodd meithrin arferion bwyta iach cyson. Rhoddodd y mewnwelediad syml hwnnw fan cychwyn ymarferol i’r ysgol.
Gan ddefnyddio data’r Rhwydwaith fel gwaelodlin, cytunodd staff, dysgwyr a llywodraethwyr y dylai bwyd a diod fod yn flaenoriaeth ysgol gyfan. Archwiliodd y Cyngor Ysgol Iach y graffiau, y data a’r ffeithluniau, a helpon nhw i lywio’r camau gweithredu cyntaf. Roedd hynny’n golygu bod llais y disgybl yn llywio’r gwaith o’r cychwyn cyntaf. Cyflwynodd yr ysgol newidiadau targedig, gan gynnwys amser ffrwythau pwrpasol, gwasanaethau dan arweiniad dysgwyr, a phantri bwyd newydd.
Taith dan arweiniad y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion at Fwyta a Lles i Ddysgwyr a Theuluoedd – Ysgol Gynradd Llwynypia, Rhondda Cynon Taf
Mae Ysgol Gynradd Abbey yng Nghastell-nedd Port Talbot yn enghraifft gryf o sut gall data gan y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion (y Rhwydwaith) symud ysgolion o gael cipolwg i ddata, i weithredu. Datgelodd eu hadroddiad lefel ysgol gan y Rhwydwaith fod lefel uwch o ddysgwyr ym Mlynyddoedd 3 i 6 yn berchen ar ddyfeisiau digidol a’u bod yn defnyddio mwy ar y cyfryngau cymdeithasol o gymharu â chyfartaledd Cymru. O hyn, cydnabu’r ysgol sut gallai ymgysylltu ar-lein cynnar ddylanwadu ar feysydd fel lles emosiynol, hunanddelwedd, llythrennedd digidol a gwneud penderfyniadau, gan ysgogi cwestiynau am ddylanwad digidol a gwydnwch.
I ymateb i hynny, cychwynnodd yr ysgol ymchwiliad dan arweiniad y dysgwyr a phrosiect o’r enw ‘Pŵer a Dylanwad mewn Mannau Digidol’, gan osod llais y dysgwr yn ganolog i’r broses. Nid yn unig aeth y dull hwn i’r afael â lles digidol fel blaenoriaeth iechyd a lles allweddol, fe wnaeth hefyd rymuso dysgwyr i ddod yn feddylwyr critigol ac yn ddinasyddion digidol cyfrifol.
Trwy wreiddio’i data o’r Rhwydwaith mewn cynllunio a chysoni ag egwyddorion y Cwricwlwm i Gymru, fe wnaeth ysgol Gynradd Abbey gryfhau ei Dull Ysgol Gyfan ar gyfer Lles Emosiynol a Meddyliol a chreu diwylliant lle mae tystiolaeth yn llywio gweithredu a dysgwyr sy’n arwain.
O Fewnwelediadau’r Rhwydwaith i Weithredu: Dysgwyr
Cynradd yn Arwain Newid mewn Lles Digidol
Mae’r astudiaeth achos hon yn dangos sut y defnyddiodd Ysgol Bro Taf ddata’r Rhwydwaith i nodi bod fepio yn bryder cynyddol a lansio ymateb ysgol gyfan. Fe wnaeth hyn gynnwys diweddaru polisïau, newidiadau i’r cwricwlwm a chydweithredu â theuluoedd a phartneriaid iechyd cyhoeddus. Chwaraeodd dysgwyr rôl allweddol trwy ddysgu seiliedig ar brosiect a thrafodaethau ar effeithiau fepio. Mae arwyddion cynnar yn dangos newid cadarnhaol mewn agweddau, ac mae’r ysgol yn ymrwymo i adeiladu ar y cynnydd hwn trwy barhau i ddefnyddio data ac ymgysylltu â dysgwyr.
Grymuso Cymunedau Ysgolion: Dull Ysgol Gyfan, wedi’i lywio gan Ddata, ar gyfer Atal Fepio
4 Mehefin 2025
Grymuso Ysgolion Trwy SHRN: Rôl Sir Fynwy WNHWPS
Cyflwynir gan Sally Amos ac Emma Taylor, Tîm Ysgolion Iach Sir Fynwy
Darllenwch yr astudiaeth achos lawn yma:
Manteisio ar Ddata Rhwydwaith i Ysgogi
Gwelliannau Iechyd a Lles Cydweithredol ar
draws Clwstwr Ysgolion – Rhwydwaith Cymraeg
Sir Fynwy ar gyfer Ysgolion sy’n Hyrwyddo
Iechyd a Lles (WNHWPS)
Mae’r astudiaeth achos hon yn arddangos sut defnyddiodd Ysgol Gynradd Cogan ddata’r Rhwydwaith yn effeithiol i nodi a mynd i’r afael â’r heriau allweddol yr oedd disgyblion Blwyddyn 6 yn eu hwynebu, gan gynnwys diffyg hunan-barch ac anawsterau mewn perthnasoedd â chyfoedion.
Gyda chymorth Cydlynydd Ysgolion Iach WNHWPS a sefydliad allanol, cyflwynodd yr ysgol ymyrraeth dargedig i hybu hyder, gwell ymwybyddiaeth emosiynol a meithrin cysylltiadau cadarnhaol rhwng cyfoedion. Mae eu hymagwedd gydweithredol a defnyddio adnoddau allanol wedi arwain at fuddion sy’n para i’w dysgwyr.
Cliciwch isod i ddarganfod mwy
Meithrin Dyfodol Mwy Disglair: Sut mae Ysgol Gynradd Cogan yn Defnyddio Data’r Rhwydwaith i Rymuso Ymadawyr Blwyddyn 6.
12 Tachwedd 2025
Meithrin Dyfodol Mwy Disglair: Sut mae Ysgol Gynradd Cogan yn Defnyddio Data’r Rhwydwaith i Rymuso Ymadawyr Blwyddyn 6
Cyflwynir gan Tom Lewis, Arweinydd Lles, Ysgol Gynradd Cogan.